Hệ thống cứu hộ toàn cầu trải qua một cuộc cách mạng vật chất
Tại địa điểm cứu hộ sau động đất ở Nhật Bản năm 2024 theo giờ địa phương, lô "giường cứu trợ thiên tai" đặc biệt đã thu hút sự chú ý của quốc tế: giường gấp làm bằng bìa cứng sóng cường độ cao và chất kết dính thân thiện với môi trường có thể được lắp ráp chỉ trong ba phút và giá thành mỗi chiếc giường chưa bằng 1/5 so với giường kim loại truyền thống. Sự đổi mới này không chỉ giải quyết vấn đề “thiếu giường” trong tái định cư sau thiên tai mà còn giảm 70% chi phí viện trợ nhân đạo thông qua đổi mới vật chất, cung cấp giải pháp có thể nhân rộng cho hệ thống ứng phó thảm họa toàn cầu.
Từ bãi thử nghiệm Olympic đến tuyến đầu cứu trợ thiên tai: Sự phát triển công nghệ của giường bìa giấy
Việc áp dụng giường bìa giấy có thể bắt nguồn từ Thế vận hội Tokyo 2021. Vào thời điểm đó, ban tổ chức sự kiện, phù hợp với quan điểm bảo vệ môi trường, đã sử dụng những chiếc giường bìa giấy đơn với chi phí khoảng 12 euro mỗi chiếc. So với những chiếc giường gỗ được sử dụng trong Thế vận hội Bắc Kinh, loại giường này tiết kiệm được 98% chi phí. Mặc dù có một số tranh cãi về việc nứt ván giường riêng lẻ trong thời kỳ này, nhưng các thử nghiệm của bên thứ ba cho thấy chúng có thể chịu tải trọng lên tới 200 kg, vượt xa tiêu chuẩn 150 kg của giường cứu trợ thiên tai thông thường. Công nghệ này sau đó đã được cơ quan khẩn cấp thiên tai Nhật Bản nâng cấp: bằng cách tăng cường thiết kế cấu trúc tổ ong và xử lý lớp phủ chống thấm, giường bìa cứng cứu trợ thế hệ mới vẫn có thể duy trì sự ổn định về cấu trúc trong môi trường từ -10oC đến 40oC, thể tích sau khi gấp chỉ bằng 1/8 so với giường truyền thống và hiệu quả vận chuyển tăng gấp 5 lần.
Trong trận động đất năm 2024 ở Nhật Bản, 200 chiếc giường bìa cứng đã được chuyển đến nơi trú ẩn ở tỉnh Miyagi trong vòng 72 giờ. Tính năng "sẵn sàng sử dụng" của chúng đã tăng hiệu quả của việc bố trí nơi trú ẩn lên 40%. Người quản lý nơi trú ẩn, Sato Kenichi, cho biết: "Giường kim loại truyền thống cần phải vận chuyển bằng xe tải, trong khi giường bìa cứng có thể được vận chuyển bằng ô tô thông thường. Ở những khu vực bị thiên tai với đường sá bị hư hỏng, chúng thực sự là 'huyết mạch'." Dữ liệu từ Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo (OCHA) của Liên hợp quốc cho thấy sau khi sử dụng giường bìa cứng, chi phí vận chuyển thiết bị giường cho một lần cứu hộ động đất đã giảm từ 200.000 USD xuống còn 60.000 USD, với tỷ lệ tái chế 100%, tránh được vấn đề "chất thải thứ cấp" sau thảm họa.
Giá trị nhân đạo đằng sau cuộc cách mạng chi phí
Báo cáo nghiên cứu năm 2025 của Phòng thí nghiệm ứng phó thảm họa toàn cầu tại Đại học Oxford chỉ ra rằng chi phí hàng năm cho việc mua và vận chuyển giường cứu trợ thiên tai trên toàn thế giới lên tới 4,3 tỷ đô la Mỹ, trong đó các nước đang phát triển gánh trên 60% gánh nặng này. Việc phổ biến giường bìa cứng đang thay đổi tình trạng này: trong đợt cứu trợ động đất năm 2023 ở Thổ Nhĩ Kỳ, việc sử dụng 12.000 giường bìa cứng đã tiết kiệm cho chính quyền địa phương 18 triệu đô la Mỹ, số tiền này được tái đầu tư vào mua thiết bị y tế, tăng tỷ lệ sống sót của những bệnh nhân bị thương nặng lên 22%.
“Các nỗ lực giải cứu truyền thống thường rơi vào cái bẫy ‘chú trọng phần cứng hơn là hiệu quả’.” Anna Kovac, giám đốc mua sắm vật chất tại Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế, giải thích: "Chúng tôi đã thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo rằng 20% nơi trú ẩn không thể được kích hoạt kịp thời do sự chậm trễ trong vận chuyển do giường kim loại gây ra." Sự xuất hiện của giường bìa cứng về cơ bản đã biến “thời gian chờ đợi” thành “thời gian sống”. Dữ liệu cho thấy thời gian chờ đợi tái định cư trung bình của những người bị ảnh hưởng đã được rút ngắn từ 48 giờ xuống còn 12 giờ và tỷ lệ mắc bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính đã giảm 35% ở các khu vực thảm họa khi sử dụng giường bìa cứng có thể gập lại.
Tranh cãi và đột phá: Xác định lại giá trị của “Tạm thời”
Dù có những ưu điểm rõ ràng nhưng chiếc giường bìa cứng vẫn vấp phải nhiều chỉ trích. Sau trận động đất năm 2024 ở Nhật Bản, mạng xã hội đã xuất hiện những lời chỉ trích rằng “giường bằng bìa cứng không đủ khả năng chịu lạnh”. Để giải quyết vấn đề này, nhóm khoa học Vật liệu tại Đại học Tokyo đã phát triển các tông cách nhiệt tổng hợp . Bằng cách cấy aerogel vào giữa các lớp tôn, độ dẫn nhiệt của giường đã giảm 60% và nhiệt độ bề mặt giường có thể được duy trì trên 15oC trong môi trường -5oC. Công nghệ này đã được đưa vào "Tiêu chuẩn xây dựng nơi trú ẩn tạm thời sau thiên tai" của Liên hợp quốc và dự kiến sẽ được quảng bá ở 12 quốc gia thường xuyên xảy ra thiên tai trên thế giới vào năm 2026.
Các doanh nghiệp cung cấp hàng cứu trợ của Trung Quốc cũng đang tích cực đầu tư vào lĩnh vực này. Người chịu trách nhiệm của công ty công nghệ bảo vệ môi trường Chiết Giang tiết lộ, nghiên cứu và phát triển giường bìa cứng gia cố bằng sợi tre của họ đã đạt chứng nhận SGS quốc tế, giá thành thấp hơn 30% so với các sản phẩm tương tự ở Nhật Bản, "chúng tôi đang tiến hành xác minh diễn tập động đất ở Vân Nam, chiếc giường này có thể chịu được tác động của trận động đất cấp 8 và hiệu suất đốt cháy đạt tiêu chuẩn chống cháy cấp độ B1." Hiện tại, sản phẩm này đã lọt vào danh sách mua sắm toàn cầu của Liên hợp quốc và năng lực sản xuất dự kiến sẽ đáp ứng 1/3 nhu cầu toàn cầu về chăn ga gối đệm sau thảm họa vào năm 2026. Triển vọng trong tương lai: chuyển đổi nhẹ từ giường sang hệ thống cứu hộ tổng thể
Sự thành công của giường bìa cứng đang gây ra hiệu ứng cánh bướm.
Theo Sách trắng về Đổi mới Nhân đạo năm 2025 do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) ban hành, cuộc cách mạng vật chất đang thúc đẩy sự chuyển đổi trong mô hình cứu trợ từ "vận chuyển tài sản nặng" sang "sản xuất cục bộ". Tại các khu vực thường xuyên xảy ra bão ở Philippines, cộng đồng địa phương đã thiết lập dây chuyền sản xuất giường bìa cứng, sử dụng hộp các tông tái chế và sợi cọ để đạt được " dự trữ trước thảm họa và lắp ráp nhanh chóng sau thảm họa ", giảm thời gian ứng phó từ 72 giờ xuống còn 6 giờ.
Rajiv Banerjee, người đứng đầu đơn vị tài trợ rủi ro thiên tai của Ngân hàng Thế giới, cho biết: "Khi một chiếc giường bìa cứng đủ rẻ và đủ hiệu quả, nó không chỉ thay đổi cách chúng ta giải cứu mọi người mà còn cả sự hiểu biết của chúng ta về 'phẩm giá cuộc sống' - rằng mọi người bị mắc kẹt đều xứng đáng có một chiếc giường an toàn khi đối mặt với thảm họa, và những đổi mới công nghệ đã giúp lời hứa này có thể thực hiện được." Với sự tích hợp của công nghệ in 3D và vật liệu phân hủy sinh học, giường cứu trợ thiên tai trong tương lai có thể nhận ra "in tại chỗ và phân hủy tự nhiên sau khi sử dụng" , thực sự hiện thực hóa "không dấu chân carbon" cho viện trợ nhân đạo.
Guangdong Shiteng Wisdom Technology Co., Ltd.
